چگونگی استفاده از بار کدها در خرده فروشی

استفاده از کامپیوتر در فروشگاه چه مزیت‌هایی دارد؟ ثبت فوری و کامل همه فروش‌ها و تحلیل اطلاعات مربوطه، چه فوایدی برای فروشگاه به همراه خواهد داشت؟ اگر بنا باشد که از کامپیوتر استفاده شود، بارکد نمودن همه کالاها ضروری خواهد بود، در این صورت برای کالاهایی که تولیدکننده بارکد ندارد یا ناخوانا است یا به صورت فله‌ای هستند، چگونه بارکد را تعیین و بر روی آنها درج کنیم؟
سئوالات فوق و برخی از سئوالات مشابه آنها که در حوزه استفاده از کامپیوتر در فروشگاه مطرح است، سبب شد برای کمک به فروشگاه‌ها، مطالبی را تهیه و ارائه نماییم. برای کسب اطلاعات بیشتر، لطفا با ما تماس بگیرید.

تاریخچه

حدود ۴۰ سال پیش انجمن خواروبار آمریکا برای ساده‌سازی فعالیت خرده‌فروشی‌ها، طرح بارکد یکتا و منحصربه‌فرد به هر نوع کالای هر تولیدکننده را اجرا نمود. بر اساس این طرح به هر تولیدکننده یک پیش‌شماره داده می‌شد و با کمک این پیش‌شماره، تولیدکننده می‌توانست به هر نوع از کالاهای خود کد یا شماره‌ای یکتا تخصیص دهد. برای اینکه این شماره در صندوق فروشگاه به‌صورت ماشینی و خودکار با سرعت و دقت ثبت شود، آن را تبدیل به نماد بارکد (رمزینه یا کد میله‌ای) می‌کردند و بر روی بسته‌بندی کالا درج می‌نمودند. بدین ترتیب بارکدها و کامپیوترها وارد خرده‌فروشی شد که هر روز بر دامنه استفاده از آنها افزوده می‌شود. در حال حاضر ۱۱۲ کشور دارای مرکز ملی شماره‌گذاری (GS1) هستند و به مدیریت سیستم بارکد دهی و شماره‌گذاری کالاهای تجاری در سراسر دنیا می‌پردازند.

7

چگونگی بارکد دار کردن کالا

برای بارکد دهی به هر نوع کالا، مراحل زیر انجام می شود:
گام یک: تخصیص پیش‌شماره برای کشور و فعال سازی مرکز ملی شماره‌گذاری (GS1) در آن (ایران دارای پیش‌شماره ۶۲۶ است که سه رقم  اول شماره همه‌ی کالاهای ایرانی است)
گام دوم: ثبت پیش‌شماره هر شرکت تولیدی یا بازرگانی (مثلا گروه صنعتی ماهین تولیدکننده دستمال کاغذی با بِرند شکوه دارای پیش‌شماره ۶۲۶۰۵۰۰۵ است و صنایع شیر ایران با بِرند پگاه پیش‌شماره ۶۲۶۰۰۰۷۴ را برای خود ثبت نموده است). هر تولیدکننده یا تامین‌کننده، هر واردکننده یا عمده‌فروش و حتی هر فروشگاه خرده‌فروشی می‌تواند برای خود پیش‌شماره‌ای گرفته و کالای فله را از تامین‌کنندگان خریداری و بسته‌بندی و برچسب‌زنی و بارکددهی کند.
گام سوم: تعیین شماره یا کد برای هر نوع از محصولات یک شرکت (مثلا شرکت ماهین برای دستمال کاغذی ۱۰۰ برگ دولایه طرح جلوه شماره ۶۲۶۰۵۰۰۵۱۰۲۱ را تخصیص داده است. در انتهای شماره فوق رقم کنترل قرار می‌گیرد که محاسباتی بوده و برای کد مذکور مقدار آن ۶ است). شماره‌ای که به‌این ترتیب تعیین می‌شود در تمام دنیا منحصربه‌فرد بوده و هرگز با شماره‌های محصولات دیگر تکراری نخواهد بود. این شماره را GTIN می‌نامند.
گام چهارم: برای اینکه خواندن و ثبت داده‌ها با اسکنر متصل به کامپیوتر ممکن شود، شماره کالا با نرم‌افزارهای کامپیوتری به نماد بارکد تبدیل شده و در برچسب روی بسته‌بندی کالا لحاظ می‏شود.
گام پنجم: بارکد هر کالا و شماره مربوط به آن توسط چاپخانه یا پرینتر بارکد بر روی بسته‌بندی چاپ شده و کالا در بسته‌بندی قرار می‌گیرد و به فروشگاه ارسال می‌شود. غیر از بارکد و شناسه کالا، اطلاعات دیگری مانند تاریخ تولید و انقضا و شماره بهر (Batch) یا سری ساخت و قیمت بر روی آن در خط تولید چاپ می‌شود. این قبیل اطلاعات برای ردیابی و رهگیری هر محموله یا واحد کالا کاربرد دارند.
گام ششم: در خرده‌فروشی‌ها، مشتری کالاهای مورد نیاز خود را انتخاب نموده و به صندوق فروشگاه می‌برد. در آنجا با کمک اسکنر، بارکد کالا وارد کامپیوتر شده و فروش‌ها ثبت می‌شود. فاکتور چاپی نیز برای مشتری صادر می‌گردد.

فواید استفاده از بارکدها

اگر از بارکدها برای ثبت فروش‌ها استفاده شود، تهیه آمار و نمودار لحظه‌ای فروش‌ها امکان‌پذیر می‌شود. با تحلیل فروش‌ها، همه‌ی طرفها اعم از تولیدکننده، عمده‌فروش، مرکز پخش، خرده‌فروش و غیره می‌توانند اطلاعات بسیار خوبی به دست آورده و برای بهبود امور از آنها استفاده کنند. حقوق مشتری نیز رعایت شده و با ارائه فاکتور چاپی به مشتری، اطمینان لازم به وی داده خواهد شد که داده‌ها و اطلاعات با دقت ثبت شده‌اند. دستگاه‌های دولتی و نظارتی نیز همواره به اطلاعات موردنیاز خود برای کنترل‌های مربوطه دسترسی خواهند داشت.
همه این مزایا با کمک بارکدها به دست می‌آید. اما اگر کالاها بارکد نداشته باشند، یا بارکدها کیفیت خوبی نداشته باشند، در صندوق فروشگاه به‌راحتی خوانده نشوند یا فروشگاه‌ها از این فناوری استفاده نکنند، اشکالات زیادی در زنجیره تامین و فروش کالا به‌وجود می‌آید و فرصت‏های ارزشمندی برای بهبود امور از دست خواهد رفت.

بارکدهای رایج و استاندارد بین‌المللی

بارکدهایی که هم‌اکنون در سراسر دنیا در خرده‌فروشی و توزیع بکارگیری می‌شوند، توسط سازمان بین‌المللی GS1 مدیریت می‌شوند. نماینده این سازمان در ایران که (GS1 Iran) نامیده .
مرکز (GS1 Iran) در سال ۱۳۷۴ تاسیس شده و تخصیص پیش‌شماره به شرکت‏های ایرانی و ارائه آموزش و مشاوره و پشتیبانی به آنها برای استفاده از بارکدهای استاندارد بین‌المللی GS1 را انجام می‌دهد.
هر سئوالی در مورد بارکدها و چگونگی استفاده از آنها دارید، از ما بپرسید. از بارکدهای استاندارد و بین‌المللی GS1 در فروشگاه، مرکز پخش، انبار، خط تولید، چاپخانه و سیستم اطلاعاتی کامپیوتری خود استفاده نموده و لذت ببرید.

۱